FR:Cognomen

From NovaRoma

Jump to: navigation, search

 Home| Latíné | Deutsch | Esperanto | Español | Français | Italiano | Magyar | Português | Româna | Русский | English

Le cognomen est le nom de famille que partagent les consanguins. Les cognomina souvent, mais pas toujours, se réfèrent à l'apparence ou à d'autres caractéristiques. Ainsi il était habituel d'avoir un cognomen qui faisait référence à un lieu de naissance, un métier, ou n'importe quoi d'autre qui distinguait la personne (très souvent un ancêtre) qui portait pour la première fois ce cognomen. Il forme le troisième élément des tria nomina.

Noms romains


·Rome Antique ·
Le nom Romain - Praenomen - Nomen - Cognomen - Agnomen

·Nova Roma·
Choisir un nom Romain dans Nova Roma - Usage des noms Romains

Contents

Les caractéristiques des Cognomina

Les anciens cognomina républicains avaient certaines caractéristiques générales. Des parents ne donnaient pas un cognomen à leur enfant et celui-ci choisissait encore moins son cognomen. En fait soit il l'héritait de ses parents, soit on le lui en donnait un par consensus. Sous cet aspect, un cognomen ressemblait à un surnom. Pour cette raison, ils étaient habituellement plus objectifs que subjectifs, plus concrets qu'abstraits, plus neutres ou péjoratifs qu'élogieux.

Héritage

Un Romain prenait presque toujours le cognomen paternel, surtout si le père l'avait lui-même hérité de son père. Parfois un cognomen ne pouvait pas se transmettre de père en fils, notamment un cognomen associé au père de façon étroite et n'ayant aucune caractéristique avec le fils.

Les agnomina ne se donnent pas habituellement par héritage. Les cognomina d'adoption ou maternels ne se transmettent jamais par héritage.

Les Cognomina dans l'ancienne République

Un cognomen de l'ancienne république sera normalement accepté du moment qu'il respecte les caractéristiques ci-dessous. Voici une liste de quelques anciens cognomina républicains avec leur sens. Quelques cognomina étaient plus particulièrement en usage dans certaines gentes: comme précisé dans la liste, mais ils peuvent aussi être utilisés dans d'autres gentes.

Garçon Fille Signification Utilisé spécialement par
Aculeo Aculeo Inamical
Agricola Agricola Paysan
Agrippa Agrippa Qui se présente par le siège Gens Menenia
Ahala Ahala Aisselle Gens Servilia
Ahenobarbus Ahenobarba Barbe rousse Gens Domitia
Albinus Albina Pâle, blanc Gens Postumia
Albus Alba Blanc Gens Postumia
Ambustus Ambusta Basané, brûlé Gens Fabia
Annalis Annalis Annuel Gens Villia
Aquila Aquila Aigle
Aquilinus Aquilina Aquilin
Arvina Arvina Gros Gens Cornelia
Asellio Asellio Ânier Gens Sempronia
Asina Asina ânesse Gens Cornelia
Atellus Atella Brun ou noir de peau
Avitus Avita Ancestral
Balbus Balba Bègue Gentes Acilia, Cornelia, Lucilia, Naevia, Octavia
Barba Barba Barbe
Barbatus Barbata Barbu Gentes Cornelia, Horatia, Quinctia
Bassus Bassa Potelé
Bestia Bestia Bête Gens Calpurnia
Bibaculus Bibacula Ivrogne Gentes Furia, Sextia
Bibulus Bibula Soûlard Gentes Calpurnia, Publicia
Blaesus Blaesa Bégayant Gens Sempronia
Brocchus Broccha Aux dents proéminentes
Brutus Bruta Stupide, brute Gens Iunia
Bubulcus Bubulca Bouvier Gens Iunia
Bucco Bucco Joufflu
Bulbus Bulba Bulbe, oignon Gens Atilia
Buteo Buteo Buse Gens Fabia
Caecus Caeca Aveugle Gens Claudia
Caepio Caepio Vendeur d'oignons Gens Servilia
Caesar Caesar Du praenomen archaïque Caesar, avec peut-être le sens de "chevelu" Gens Iulia
Calidus Calida Chaud, emporté Gens Coelia
Calvinus Calvina Vient du cognomen Calvus Gentes Domitia, Veturia
Calvus Calva Chauve
Camillus Camilla Enfant qui aide lors des sacrifices Gens Furia
Caninus Canina Canin Gens Acilia
Canus Cana Roux ou poivre et sel
Capito Capito Qui a une grosse tête Gens Ateia
Carbo Carbo Charbon Gens Papirii
Catilina Catilina Gens Sergia
Cato Cato Prudent Gentes Hostilia, Porcia
Catulus Catula Chiot Gens Lutatia
Celer Celera Rapide
Celsus Celsa Haut Gens Papia
Cethegus Cethega Gens Cornelia
Cicero Cicero Pois chiche Gens Tullia
Cicurinus Cicurina Doux, gentil Gens Veturia
Cilo Cilo Tête longue et étroite ou lippu Gens Flaminia
Cincinnatus Cincinnata Frisé Gens Quinctia
Cinna Cinna Gens Cornelia
Cordus Corda Né après terme
Cornicen Cornicen Sonneur de cor
Cornutus Cornuta Cornu Gens Caecilia, Sulpicia
Corvinus Corvina Comme un corbeau Gens Valeria
Corvus Corva Corbeau Gens Valeria
Cossus Cossa Du prénom archaïque Cossus Gens Cornelia
Costa Costa Côte Gens Pedania
Cotta Cotta Gens Aurelia
Crassipes Crassipes Aux grands pieds Gens Furia
Crassus Crassa Gros Gentes Claudia, Licinia, Otacilia, Veturia
Crispinus Crispina Frisottin
Crispus Crispa Frisé Gentes Sallustia, Vibia
Culleo Culleo Outre en cuir Gens Terentia
Curio Curio Prêtre d'une curie Gens Scribonia
Cursor Cursor Coureur Gens Papiria
Curvus Curva Courbé, voûté Gens Fulvia
Dentatus Dentata Qui a des dents
Denter Dentra Qui a des dents Gens Caecilia
Dento Dento Qui a des dents
Dives Dives Riche, opulent Gens Licinia
Dolabella Dolabella Petite doloire Gens Cornelia
Dorsuo Dorsuo Dos large Gens Fabia
Drusus Drusa Gens Livia
Figulus Figula Potier
Fimbria Fimbria Franges Gens Flavia
Flaccus Flacca Aux oreilles pendantes Gentes Aviania, Fulvia, Valeria
Flavus Flava Blond Gens Decimia
Florus Flora Florissant Gens Aquilia
Fronto Fronto Avec un gros front
Fullo Fullo Foulon Gens Apustia
Fusus Fusa Du praenomen archaïque Fusus Gens Furia
Galeo Galeo Casque
Gemellus Gemella Jumeau Gentes Servilia, Veturia
Glabrio Glabrio Un parent de Glaber Gens Acilia
Gracchus Graccha Gens Sempronia
Gurges Gurges Prodigue, gouffre Gens Fabia
Habitus Habita En bonne forme physique Gens Cluentia
Helva Helva Jaunâtre Gens Aebutia
Imperiosus Imperiosa Dominant, tyrannique Gens Manlia
Iullus Iulla Du praenomen archaïque Iullus Gens Iulia
Labeo Labeo Lippu Gentes Antistia, Atinia, Fabia
Lactuca Lactuca Laitue Gens Valeria
Laenas Laenas Manteau de laine Gens Popillia
Laenatus Laenata Laineux Gens Menenia
Laevinus Laevina
Laterensis Laterensis Garde du corps Gens Iuventia
Lentulus Lentula Lambin Gens Cornelia
Lepidus Lepida Charmant Gens Aemilia
Libo Libo Gens Marcia, Scribonia
Licinus Licina Cheveux en brosse Gens Mamilia
Longus Longa Longiligne Gentes Sempronia, Sulpicia
Lucullus Luculla De lucus (bois) ou de Lucius (praenomen) Gens Licinia
Lupus Lupa Loup Gens Rutilia
Lurco Lurco Glouton, goinfre
Macer Macra Maigre Gens Licinia
Macula Macula Tache ou défaut
Malleolus Malleola Maillet Gens Publicia
Mamercus Mamerca Du praenomen rare Mamercus Gens Aemilia
Marcellus Marcella Du praenomen Marcus Gens Claudia
Maro Maro Titre étrusque Gens Vergilia
Merenda Merenda Collation Gentes Antonia, Cornelia
Mergus Merga Mouette
Merula Merula Merle Gens Cornelia
Messalla Messalla Gens Valeria
Metellus Metella Valet d'armée Gens Caecilia
Murena Murena Murène Gens Licinia
Mus Mus Souris ou rat Gens Decia
Musca Musca Mouche Gens Sempronia
Nasica Nasica Qui a un grand nez Gens Sempronia
Naso Naso Qui a un gros nez Gens Ovidia
Natta Natta Artisan Gens Pinaria
Nepos Nepos Petit-fils, neveu, prodigue Gens Caecilia
Nero Nero Du praenomen rare Nero Gens Claudia
Nerva Nerva Vigoureux Gens Cocceia, Licinia
Niger Nigra Noir de peau ou de poil
Novellus Novella Nouveau, moderne Gens Gavilia
Ocella Ocella Qui a de petits yeux Gens Livia
Pacilus Pacila Du praenomen archaïque Pacilus Gens Furia
Paetus Paeta Qui louche Gens Aelia
Pansa Pansa Qui marche à grandes enjambées Gens Vibia
Papus Papa Du praenomen rare Papus Gens Aemilia
Paterculus Patercula Petit père Gens Sulpicia
Paullus Paulla Petit Gens Aemilia
Pavo Pavo Paon
Pera Pera Musette Gens Iunia
Pictor Pictrix Peintre Gens Fabia
Piso Piso Mortier Gens Calpurnia
Plancus Planca Aux pieds-plats Gens Munatia
Plautus Plauta Aux pieds-plats
Poplicola Poplicola Ami/amie des personnes Gens Valeria
Postumus Postuma Né après la mort du père Gens Curtia
Potitus Potita Probablement dérivé d'un praenomen archaïque Gens Valeria
Praeconinus Praeconina De hérault
Praetextatus Praetextata Jeune (revêtu de la toga praetexta) Gens Sulpicia
Priscus Prisca Ancien
Proculus Procula Du praenomen rare Proculus: "né pendant l'absence du père" Gens Plautia
Publicola Publicola Variante de Poplicola Gens Valeria
Pulcher Pulchra Beau Gens Claudia
Pullus Pulla Petit
Pulvillus Pulvilla Petit coussin Gens Horatia
Purpureo Purpureo Vêtu de pourpre ou ayant une tache de vin
Quadratus Quadrata Carré
Ralla Ralla Tunique fine Gens Marcia
Regillus Regilla Prince Gens Aemilia
Regulus Regula Prince Gens Atilia
Rufus Rufa Roux
Ruga Ruga Ride
Rullus Rulla Rustre, mendiant Gens Servilia
Rutilus Rutila Rouquin
Salinator Salinatrix Saunier Gens Livia
Saturninus Saturnina Voué à Saturne
Scaeva Scaeva Gaucher Gens Iunia, Marcia
Scaevola Scaevola Gaucher Gens Mucia
Scapula Scapula Epaule Gens Quinctia
Scaurus Scaura Pied-bot Gentes Aemilia, Aurelia
Scipio Scipio Bâton, sceptre Gens Cornelii
Scrofa Scrofa Truie Gens Tremelia
Seneca Seneca Vieux Gens Annaea
Severus Severa Sévère, sérieux, grave
Silanus Silana Nez, fontaine Gens Iunia
Silo Silo Camard Gens Sergia
Silus Sila Camus Gens Sergia
Stolo Stolo Surgeon, stolon Gens Licinia
Strabo Strabo Qui louche, jaloux Gens Titia
Structus Structa Provient probablement d'un praenomen archaïque Gens Servilia
Sulla Sulla Petit mollet Gens Cornelia
Sura Sura Mollet
Taurus Taura Taureau
Triarius Triaria Triaire Gens Valeria
Trigeminus Trigemina Triplet Gens Curiatia
Trio Trio Une des sept étoiles du Septentrion (Pôle Nord) Gens Lucretia
Tubero Tubero Qui a une tumeur, une hernie Gens Aelia, Iulia
Tubertus Tuberta Qui a une tumeur ou une hernie Gens Postumia
Tubulus Tubula Petit tube Gens Hostilia
Tuditanus Tuditana Maillet Gens Sempronia
Tullus Tulla Du praenomen rare Tullus Gens Volcatia
Turdus Turda Grive Gens Papiria
Varro Varro Balourd Gens Terentia
Varus Vara Aux jambes torves Gentes Atilia, Licinia, Quinctilia
Vatia Vatia Aux jambes arquées Gens Servilia
Verres Verres Verrat Gens Cornelia
Vespillo Vespillo Croquemort Gens Lucretia
Vetus Veta Vieux Gens Antistia
Vitulus Vitula Veau Gentes Mamilia, Pomponia
Volusus Volusa Du praenomen rare Volusus Gens Valeria


Cognomina géographiques

Quelques uns avaient des cognomina qui se rapportaient à l'endroit d'où ils venaient, soit une ville (e.g. Collatinus, "l'homme de Collatia", une région(e.g. Campanus, "l'homme de Campanie"), ou une ethnie (e.g. Sabinus, "le Sabin").

Il faut distinguer ces cognomina géographiques avec les cognomina honorifiques comme Germanicus ou Britannicus. Ces noms ne se rapportent pas à un lieu d'origine mais à un acte militaire. Si quelqu'un s'appelle Britannicus cela ne signifie pas qu'il vient de Bretagne, mais qu'il a emporté une grande victoire sur les Bretons. Les noms de ce genre sont refusés, pour d'évidentes raisons.

Cognomina tirés d'un métier

Un autre type de cognomen se rapporte au métier ou au travail de la personne (e.g. Pictor, "peintre", Caprarius, "chevrier").

Personal tools